ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΝΔΡΟΝΟΓΛΟΥ «Ο απόλυτος κυρίαρχος της τεχνικής» στην κιθάρα για τους ευρωπαίους

Ο Ιωάννης Ανδρόνογλου γεννήθηκε στα Γιαννιτσά το 1979. Είναι Διδάκτωρ Μουσικολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και σολίστ κιθάρας.

Απόφοιτος του Αλεξάνδρειου Δημοτικού Ωδείου Γιαννιτσών (πτυχίο κιθάρας), Νέο Ωδείο Θεσσαλονίκης (Δίπλωμα Κιθάρας), Τμήμα Μουσικής Επιστήμης & Τέχνης-Πανεπιστήμιο Μακεδονίας (πτυχίο), Τμήμα Μουσικών Σπουδών-Ιόνιο Πανεπιστήμιο (πτυχίο με ειδίκευση στην κλασσική κιθάρα), Πανεπιστήμιο Mozarteum-Salzburg /Αυστρία (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης: κλασσική κιθάρα).

Ο δικός μας Γιάννης (θα μου επιτρέψει) γιατί τον ξέρω από τα πρώτα του βήματα ως παιδί, είναι πραγματικά ένας άνθρωπος γεμάτος μουσική.

Έχει ηχογραφήσει τους δίσκους Travelling (Legend Classics, 2010, επανέκδ. Αεράκης Κρητικό Μουσικό Εργαστήρι και Σείστρον, 2014) και Ioannis Andronoglou performs Domeniconi, Dyens, Yilmaz (Αεράκης, 2023). Έχει δημοσιεύσει σε έντυπη μορφή τα έργα του Mandilatos Impressions και Fantasia on a Thracian folksong (Αεράκης Κρητικό Μουσικό Εργαστήρι και Σείστρον, 2015), το σύγγραμμα «Η ελληνική παραδοσιακή μουσική ως πηγή έμπνευσης στη σύνθεση έργων για κιθάρα» (Αεράκης Κρητικό Μουσικό Εργαστήρι και Σείστρον, 2020) όπως και έχει συμμετάσχει ως συγγραφέας κεφαλαίου στο συλλογικό τόμο Legacies of Ancient Greece in Contemporary Perspectives (Η.Π.Α.: Vernon Press, 2022). Άρθρα του έχουν δημοσιευτεί σε πρακτικά συνεδρίων και διεθνή επιστημονικά περιοδικά.

Ως σολίστ έχει πραγματοποιήσει πολυάριθμες συναυλίες σε Ελλάδα και εξωτερικό και ως σολίστ-διδάσκων έχει συμμετάσχει σε σημαντικά, ανά τον κόσμο, φεστιβάλ κιθάρας (Guitar Foundation of America, Διεθνές Φεστιβάλ Κιθάρας Βόλου κ.α).  Έχει χαρακτηριστεί ως «απόλυτος κυρίαρχος της τεχνικής» από τον Ιταλικό Τύπο και ως  «εύστροφος, δυναμικός και γεμάτος πάθος ερμηνευτής που ξέρει να καινοτομεί» από το σημαντικότερο Αμερικανικό περιοδικό για κιθάρα, το Soundboard.

Ως εισηγητής έχει συμμετάσχει σε συνέδρια με αντικείμενο την κιθάρα, όπως και σε συνέδρια μουσικολογικού, ιστορικού και παιδαγωγικού ενδιαφέροντος. Είναι μόνιμος καθηγητής κιθάρας του Μουσικού Σχολείου Γιαννιτσών. Διατελεί  Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Αλεξάνδρειου Δημοτικού Ωδείου Γιαννιτσών και Επιστημονικός Συνεργάτης του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας (Σχολή Κοινωνικών και Ανθρωπιστικών Επιστημών/Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών), όπου έχει περατώσει, επίσης, μεταδιδακτορική έρευνα. Είναι μέλος της Ελληνικής Μουσικολογικής Εταιρείας.

Ο ίδιος αγαπά την ελληνική δημώδη μουσική παράδοση χωρίς να αφήνει τη ροκ. Και ακούει ότι έχει μουσικοαισθητική αξία. Λάτρης του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου εντυπωσιάστηκε από την «Ευτυχία», την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Ελευθέριος Βενιζέλος 1910-1927», ενώ ως άνθρωπος της νεότερης γενιάς θεώρησε συγκλονιστική την ταινία του Κούνδουρου «Το τελευταίο σημείωμα». Τι αυτό που κάνει άσχημη τη μέρα του; «Όλα διευθετούνται μόνο η υγεία είναι πάνω από όλα» πιστεύει.

ΕΡΩΤ.: Ας αρχίσουμε τη κουβέντα μας με λίγα λόγια για την πορεία σου στην εκμάθηση της κιθάρας. Πότε ξεκίνησες και πότε κατάλαβες ότι θέλεις να μείνεις σε αυτό το χώρο; Πότε ξεκίνησε η μακροχρόνια σχέση σας με την κιθάρα;

ΑΠΑΝΤ.: Ξεκίνησα το Νοέμβριο του 1989 σε ηλικία 10 ετών στο Αλεξάνδρειο Δημοτικό Ωδείο Γιαννιτσών με καθηγητή τον κ. Ήλη Μιχάλη. Θεωρώ ότι από την αρχή των σπουδών μου απορροφήθηκα στον κόσμο της κλασσικής κιθάρας. Σε ηλικία δεκατριών ετών εμφανίστηκα σε ολοκληρωμένη προσωπική μου συναυλία που διοργάνωσε το Ωδείο με πρόγραμμα που ερμηνεύεται στο τελευταίο έτος σπουδών (πτυχίο). Συνειδητοποίησα ότι επιθυμώ να γίνω επαγγελματίας κιθαριστής στα λυκειακά μου χρόνια. Συνέχισα τις σπουδές μου στο Αλεξάνδρειο Δημοτικό Ωδείο Γιαννιτσών μέχρι και το πέρας τους (πτυχίο, 1996) και εντεύθεν στο Νέο Ωδείο Θεσσαλονίκης με τον εμβληματικό σολίστ κιθάρας και δάσκαλο, Κώστα Κοτσιώλη (δίπλωμα κιθάρας, 1998). Τότε άρχισαν οι συμμετοχές μου σε διαγωνισμούς κιθάρας και οι τακτικές εμφανίσεις μου ανά την Ελλάδα.

ΕΡΩΤ.: Τι κιθάρες χρησιμοποιείς και πόσες έχεις; Τι σκέφτεσαι όταν παίζεις κάποιο κομμάτι (συναισθήματα) που σου αρέσει πολύ;

ΑΠΑΝΤ.: Ερμηνεύω εδώ και χρόνια με κιθάρα κατασκευής (2008) Γιάννη Παλαιοδημόπουλου. Επίσης σε κάποιες εμφανίσεις μου ερμηνεύω με κιθάρα κατασκευής Stefano Robol (Ιταλία)που μου την είχε χαρίσει το 2011. Όσον αφορά τις σκέψεις κατά τη διάρκεια της ερμηνείας στη σκηνή, αποτελεί σημείο συζήτησης. Συνήθως πιστεύεται ο καλλιτέχνης κατά τη διάρκεια της ερμηνείας διακατέχεται από πληθώρα συναισθημάτων. Όμως, και εδώ τοποθετούμαι προσωπικά. Όταν ερμηνεύω δημόσια προσπαθώ να είμαι συγκεντρωμένος στο έργο αυτό καθαυτό και στην ερμηνευτική προσέγγιση που έχω προετοιμάσει. Η ερμηνεία επί σκηνής και δη έργων του ρεπερτορίου της κιθάρας αποτελεί για τον κιθαριστή, πρωταθλητισμό.Η πληθώρα συναισθημάτων επί σκηνής ακολουθεί της πρότερης προετοιμασίας. Γενικότερα όμως, η μουσική είναι βίωμα και τα συναισθήματα που δημιουργούνται από κάθε έργο σχετίζονται με μουσικές ή άλλες εμπειρίες που έχει βιώσει κάποια/ος.

ΕΡΩΤ.: Ποιοι καλλιτέχνες σου αρέσουν; Τι πιστεύεις για το μουσικό ελληνικό κοινό;

ΑΠΑΝΤ.: Οι καλλιτέχνες που παράγουν αυθεντικά και ειλικρινή καλλιτεχνήματα. Το ελληνικό μουσικό κοινό έχει αισθητήριο ασχέτως αν υφίσταται η επιμονή υποτίμησης του με την προώθηση προϊόντων χαμηλού καλλιτεχνικά αξιακού επιπέδου.

ΕΡΩΤ.: Δυο δισκογραφικές δουλειές. Πώς αισθάνεσαι για αυτό; Με ποιο κριτήριο επέλεξες τα μουσικά κομμάτια των δίσκων σου; Μόνο με μουσικό κριτήριο ή είναι και κάποια που αγαπάς ιδιαίτερα;

ΑΠΑΝΤ.: Ο πρώτος μου δίσκος Travelling (Legend Classics, 2010) περιλαμβάνει διασκευές μου σε θρακικά δημώδη μουσικά θέματα. Εκδόθηκε το 2010 και επανεκδόθηκε το 2014. Ο νέος μου δίσκος Ioannis Andronoglou performs Domeniconi, Dyens, Yilmaz (Αεράκης Κρητικό Μουσικό Εργαστήρι &Σείστρον, 2023), περιλαμβάνει έργα των αναφερθέντων συνθετών του τίτλου. Να σημειώσω ότι η χρονική περίοδος μεταξύ των δύο δίσκων (2010-2023) περιλαμβάνει εκπόνηση διδακτορικής και μεταδιδακτορικής διατριβής, αρθρογραφία, συμμετοχές σε συνέδρια ως εισηγητής, και παράλληλα συναυλίες. Κοινό σημείο, λοιπόν, σε αυτά τα έργα: οι αναφορές σε τοπικές μουσικές παραδόσεις χωρών της Ανατολικής Μεσογείου. Ευρύτερα, μπορεί να ειπωθεί ότι υπάρχει έντονη η έννοια της τοπικότητας ή των τοπικοτήτων. Επίσης ο νέος δίσκος περιλαμβάνει έργα τα οποία ερμήνευα από νεαρή ηλικία και τα οποία με οδήγησαν ύστερα από σκέψη σχετικά με την έκφραση της δικής μου τοπικότητας, στη δημιουργία του Travelling όπως και στην έκδοση του βιβλίου μου Η ελληνική παραδοσιακή μουσική ως πηγή έμπνευσης στη σύνθεση έργων για κιθάρα (Αεράκης Κρητικό Μουσικό Εργαστήρι &Σείστρον, 2020). Άρα, πέραν του Desert Tale του Serkan Yilmazπου παρουσίασα για πρώτη φορά στο ελληνικό κοινό (Α΄Πανελλήνια εκτέλεση) και του Sogne Capricorneτου Roland Dyens που ενέταξα εδώ και κάποια χρόνια στο ρεπερτόριό μου, τα δύο έργα του Domeniconi, Koyunbaba Suiteop. 19και Variationsonan Anatolian Folksong αποτελούν έργα που έδωσαν το έναυσμα της σκέψης που προανέφερα-μια αναδρομή στο ξεκίνημα της προσωπικής πορείας.

ΕΡΩΤ.: Αυτό που έχεις καταφέρει στους δίσκους σου είναι η απουσία άλλων οργάνων να μην είναι καθόλου εμφανής και να δίνεται ένα πλήρες ηχητικό αποτέλεσμα. Είναι “πλεονέκτημα” της κιθάρας αυτό;

ΑΠΑΝΤ.: Η κιθάρα αποτελεί πολυφωνικό όργανο. Όμως, αποτελεί ένα όργανο με πολλές ιδιαιτερότητες όσον αφορά την πρακτική της εκτέλεσης. Ο συνθέτης που καταπιάνεται με τη σύνθεση έργου για κιθάρα θα πρέπει να γνωρίζει εκ βαθέων τις ιδιαιτερότητες αυτές ειδάλλως το έργο θα πάσχει από ασθενή ηχηρότητα. Τυγχάνει, οι συνθέτες των έργων του νέου δίσκου να είναι (ήταν στην περίπτωση του Dyens) κιθαριστές οπότε γνωρίζουν πως να συνθέσουν για κιθάρα και το αποτέλεσμα να είναι επαρκές ηχητικά. Όμως επίσης σημαντική είναι η αναδημιουργία του έργου δηλαδή η ερμηνεία. Στη δική μου περίπτωση, η απάντηση είναι ότι ερμηνεύω όπως θέλω να ακούσω εντεύθεν το έργο και να ευχαριστηθώ ως ακροατής.

ΕΡΩΤ.: Στην μέχρι τώρα πορεία σου έχεις βρεθεί δίπλα σε σημαντικούς Έλληνες μουσικούς και ως κιθαρίστας έχεις παίξει σε διάφορες μουσικές σκηνές και σε χώρες του κόσμου. Ποια στιγμή από αυτές μπορείς να ξεχωρίσεις;

ΑΠΑΝΤ.:Θα αναφέρω κάποια παραδείγματα. Η εμφάνιση μου στο Guitar Foundation of America (2011) ως σολίστ και διδάσκων σεμιναρίου αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη, κιθαριστική μου στιγμή.Η διάλεξη/ρεσιτάλ μου στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» (Χανιά 2022) -υψηλή τιμή για εμένα ως μουσικολόγο, ερμηνευτή, κοινωνικό όν κατά τον Αριστοτέλη-δηλώνει εν τοις πράγμασι την ευρύτερη οπτική μου περί της τέχνης και της διασύνδεσής της με την κοινωνία και την πολιτική πράξη.Το μαγνητοσκοπημένο ρεσιτάλ μου στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πέλλας (2020) αποτελεί τιμή μου ως πολίτη και κάτοικο της Πέλλας. Όμως η κάθε μου εμφάνιση ανεξαρτήτως χώρου και ιδρύματος από το οποίο υποστηρίζεται έχει την δική της αξία.

ΕΡΩΤ.: Θεωρώ πως είναι μια εποχή που η Τέχνη βάλλεται. Κάθε είδος τέχνης γιατί έχει την δυνατότητα να εκφράζει άποψη. Και σε οικονομικό επίπεδο. Ήδη πολλοί συνάδερφοί σου έχουν εκφράσει δημοσίως την αγωνία τους για το άμεσο μέλλον του κλάδου. Ποια είναι η γνώμη σου σε αυτό;

ΑΠΑΝΤ.: Τα τελευταία χρόνια υφίσταται κρίση η οποία δεν είναι μόνο οικονομική αλλά επίσης πολιτισμική, ταυτοτική, κοινωνική. Η κοινωνία έχει καταστεί ατομιστική, φοβική και παθητική. Αρκείται σε ό,τι προβάλλεται κατά κόρον εν είδει παρηγορίας και διαφυγής από την πραγματικότητα.Η υψηλή Τέχνη κάθε μορφής, σε πολλές περιπτώσεις, δεν παρέδιδε έργα διαφυγής αλλά έργα-απαντήσεις σε αδιέξοδα της κοινωνίας κάθε περιόδου. Υπάρχουν πάμπολλα παραδείγματα στην Ιστορία και δη στην Ιστορία της Μουσικής όπου η Τέχνη έδινε απαντήσεις ή προωθούσε προοδευτικές ιδέες έναντι της στασιμότητας και της φοβικότητας. Για παράδειγμα ο Μπετόβεν αφιέρωσε την 3η του Συμφωνία (1804) που τιτλοφορείται Ηρωική, στον Ναπολέοντα ως κληρονόμο της Γαλλικής Επανάστασης. Στην  όπερα Μαγικός Αυλός (1791) του Μότσαρτ πρεσβεύονται έννοιες όπως η ισότητα, η ελευθερία, η αδελφοσύνη και μάλιστα σε περίοδο μη ευνοϊκή για αυτές τις έννοιες-στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης επικρατεί το καθεστώς της Μοναρχίας αλλά έχει προηγηθεί επίσης η Γαλλική Επανάσταση με τις προοδευτικές ιδέες και τα οράματα του Γαλλικού Διαφωτισμού που πρέσβευε.Όμως η σύνδεση μουσικής και γενικότερα τέχνης και κοινωνίας ισχύει και για την νεοελληνική μουσική παρακαταθήκη. Ας μη ξεχνάμε το μουσουργό Μανώλη Καλομοίρη που τάχθηκε ιδεολογικά και μουσικά δίπλα στο μεγάλο Κρητικό πολιτικό, Ελευθέριο Βενιζέλο –φιλελεύθερο με στοιχεία ριζοσπαστισμού κατά τον Παπαδάκη-ή το Μίκη Θεοδωράκη που υπήρξε με το μουσικό του έργο και τον δημόσιο λόγο του υμνητής και αγωνιστής της Δημοκρατίας. Γενικότερα η πρόσβαση στη Γνώση αποτρέπει την φοβικότητα και παθητικότητα. Γι’ αυτό ο κάθε πολίτης θα πρέπει να έχει ενημέρωση και πρόσβαση στα πολιτιστικά αγαθά ως κοινωνικά αγαθά-κάτι που προσωπικά επιδιώκω από τη θέση ευθύνης από την οποία υπηρετώ το Αλεξάνδρειο Δημοτικό Ωδείο Γιαννιτσών, αλλά και από όποια άλλη θέση μου ανατίθεται.Δεν είμαι ενάντια στο μουσικό πλουραλισμό, αλλά οι Κρατικοί Φορείς οφείλουν να υπηρετούν τον λαό προσφέροντας τα μνημεία του μουσικού πολιτισμού ως κοινωνικά αγαθά. Ως εκ τούτου η στήριξη της Πολιτείας στους Φορείς και στους εργαζομένους τους θεωρείται αυτονόητη.Στο πεδίο του κλάδου των μουσικών υπάρχουν ειδικότερα θέματα όπως η διαβάθμιση των ωδειακών τίτλων σπουδών που πρέπει να γίνει αλλά με πολύ μεγάλη προσοχή και σεβασμό στο εκπαιδευτικό έργο των ωδείων της χώρας –ας μη ξεχνάμε ότι τα ωδεία, με αρχαιότερο το Ωδείο Αθηνών, ήταν οι πρώτοι επίσημοι οργανισμοί μουσικής εκπαίδευσης της χώρας- όπως και η μισθολογική διαβάθμιση ή καλύτερα αναβάθμιση των εργαζομένων στα ωδεία ώστε  να εκτιμηθεί επί του πρακτέου το έργο που προσφέρουν.Επίσης, η αναμόρφωση στοχοθεσίας και στήριξη των Μουσικών Σχολείων της χώρας αποτελεί επιταγή προκειμένου να γίνει ουσιαστικότερος ο ρόλος τους και συνεισφορά τους στο ευρύτερο κοινωνικό γίγνεσθαι.

ΕΡΩΤ.: Ας επιστρέψουμε στην μουσική της κιθάρας, στην δουλειά σου. Ποιος είναι ο άξονας της όλης αυτής της προσπάθειας τόσων χρόνων και ποιοι είναι προβληματισμοί που υπάρχουν στην σκέψη όταν αποφασίζεις να κάνεις κάτι καινούργιο;

ΑΠΑΝΤ.: Στα σπουδαστικά μου έτη υπήρχαν (όπως και υπάρχουν ακόμα υπό άλλη έννοια πλέον) τα πρότυπα κιθαριστών και γενικότερα καλλιτεχνών και τα οποία με κινητροδοτούσαν ώστε να εντείνω τη μελέτη στην κιθάρα.  Από τις αρχές του 2000 περίπου στόχος μου ήταν να αποτυπώσω την δική μου ταυτότητα και τοπικότητα στο συνθετικό και ερμηνευτικό μου έργο. Ο προβληματισμός που τίθεται κάθε φορά που επιχειρώ την παραγωγή ενός νέου έργου είτε αυτό λέγεται σύνθεση είτε λέγεται ερμηνεία έργου άλλου συνθέτη έγκειται στην σύνδεση του εν λόγω έργου με τις κοινωνικές-πολιτισμικές ανάγκες της εποχής μας χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα εγχειρήματα αυτά δε με εκφράζουν μουσικοαισθητικά. Θεωρώ ότι ακόμα και στο πλαίσιο της ερμηνείας, η επιλογή έργων προς άρθρωση ενός προγράμματος συναυλίας ή δίσκου δύναται ή καλύτερα οφείλει να διέπεται από κοινωνικές συνδηλώσεις. Για παράδειγμα το περιεχόμενου του νέου μου δίσκου Ioannis Andronoglou performs Domeniconi, Dyens, Yilmaz αποτελείται από έργα που έχουν μουσικές αναφορές σε τοπικές μουσικές παραδόσεις χωρών της ανατολικής Μεσογείου. Αυτές λοιπόν οι παραδόσεις εκφράζονται εμμέσως από ένα μουσικό όργανο όπως η κιθάρα, δυτικής προέλευσης. Έτσι υφίσταται έντονη η έκφραση τοπικοτήτων πέραν των γνωστών που έχουμε συνηθίσει στο ρεπερτόριο της κιθάρας (Ισπανία, Λατινική Αμερική κ.λπ.) και αυτό το γεγονός μπορεί να ενταχθεί στο αισθητικό πλαίσιο του Μεταμοντερνισμού ο οποίος αποτελεί μια διαλεκτική διαδικασία χρησιμοποίησης των επιτευγμάτων του Μοντερνισμού χρησιμοποιώντας όμως στοιχεία από το παρελθόν και την Παράδοση · θέματα που πραγματεύομαι και στο βιβλίο μου “Η ελληνική παραδοσιακή μουσική ως πηγή έμπνευσης στη σύνθεση έργων για κιθάρα. Σε αυτό το αισθητικό πλαίσιο δύνανται οι τοπικότητες και στην περίπτωση μας η ελληνική, να αποκτήσει ισχυρό πολιτιστικό στίγμα στο σημερινό παγκόσμιο μεταμοντέρνο πολυπολιτισμικό μωσαϊκό·στοιχείο” που μπορεί να οριστεί και ως σημείο θετικού κοσμοπολιτισμούή ακόμα ακόμα δημοκρατικού πατριωτισμού έναντι ενός αντιδραστικού εθνικισμού ήτοι απόρριψης του Άλλου. Όπως σημειώνω και στο εσώφυλλο του νέου μου δίσκου ο άνθρωπος χρειάζεται να θυμάται από που ξεκίνησε, για να προσδιορίζει με σαφήνεια το πού πηγαίνει.

ΕΡΩΤ.: Ποια είναι τα μελλοντικά δημιουργικά σχέδια;Τι έχουμε να περιμένουμε από τον Δρ. Ιωάννη Ανδρόνογλου

ΑΠΑΝΤ.: Το ταξίδι συνεχίζεται μουσικά, μουσικολογικά, κοινωνικά.

Κάντε το πρώτο σχόλιο

Υποβολή απάντησης

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.


*