Η φορολόγηση του πολύ μεγάλου πλούτου, το «1% από το πλουσιότερο 1% για το 100%», που προτείνει το πολιτικό πρόγραμμα της ΕΛΑΣ ως «Πατριωτική Εισφορά», έχει προκαλέσει συζητήσεις, διχογνωμίες και κριτική. Δυστυχώς όμως το επίπεδο του πολιτικού διαλόγου ή για την ακρίβεια των απόψεων που επιπλέουν στον αφρό της επικαιρότητας, κινείται μεταξύ γραφικότητας, διαστρέβλωσης και οικονομικού αναλφαβητισμού.
Από πού θα έρθουν τα λεφτά;
Φυσικά και δεν είναι χαζός όποιος αναρωτιέται τι ακριβώς σημαίνει φορολόγηση του πολύ μεγάλου πλούτου και με ποιον τρόπο θα εντοπιστεί αυτό το 1%. Πρόκειται για ένα απολύτως εύλογο ερώτημα, που οφείλει να απαντηθεί με σοβαρότητα, χωρίς υπεκφυγές.
Θα ήταν όμως χαζό να νομίζει ή να προσποιείται κανείς ότι η φορολόγηση του πλούτου είναι το ίδιο με τη φορολόγηση του εισοδήματος – δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα. Κι όμως ακριβώς αυτό έκανε ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος. Μπερδεύοντας (εσκεμμένα ή μη) την περιουσία του πλουσιότερου 1% σε ακίνητα και κινητά στοιχεία με το υψηλότερο 1% των φορολογικών δηλώσεων, υποστήριξε ότι τα έσοδα από μια τέτοια κίνηση θα ήταν μόλις 145 εκατ. ευρώ. Επειδή είναι λίγο βαρύ να παραδεχθεί κοτζάμ υπουργός ότι δυσκολεύεται να αντιληφθεί έννοιες που καταλαβαίνει μαθητής δημοτικού (άντε το πολύ γυμνασίου), ο Σκέρτσος επέμεινε ότι η μόνη βάση συζήτησης είναι οι δηλώσεις εισοδήματος, κατηγορώντας εκ νέου την ΕΛΑΣ για «ασυγχώρητη προχειρότητα».
Οδικός χάρτης
Από την πλευρά της ΕΛΑΣ έχουν δοθεί διευκρινίσεις για το πώς θα εφαρμοστεί η «Πατριωτική Εισφορά» στο πλαίσιο ενός «οδικού χάρτη» με χρονικό ορίζοντα 12-18 μηνών. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ολοκλήρωση ενός περιουσιολογίου, ενός ενιαίου μητρώου κινητής και ακίνητης περιουσίας, με αυτόματες διασυνδέσεις, αυστηρή προστασία δεδομένων και αποκλειστική χρήση για φορολογικό έλεγχο. Το πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να γίνει κάτι τέτοιο στη σημερινή Ελλάδα, είναι θέμα υπό συζήτηση. Πόσο μάλλον όταν οι πάρα πολύ πλούσιοι, που αποκαλούνται και Ultra High Net Worth Individuals ή UHNWI (Άτομα Yπερυψηλής Καθαρής Περιουσίας), έχουν τους πόρους και τα μέσα να διαφεύγουν τον έλεγχο, π.χ. παρκάροντας τα χρήματά τους σε φορολογικούς παραδείσους.
Η ΕΛΑΣ απάντησε ότι θα ζητήσει τη συνδρομή του ΕU Tax Observatory, του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Φορολογίας, ανεξάρτητου φορολογικού οργανισμού που χρηματοδοτείται από την ΕΕ και μελετά (μεταξύ άλλων) τη φοροδιαφυγή, τη φοροαποφυγή και την απόκρυψη πλούτου σε offshore. Πρόκειται για το ίδρυμα που διευθύνει ο Γάλλος οικονομολόγος Γκαμπριέλ Ζουκμάν, από τον οποίο πιθανόν εμπνεύστηκε ο Τσίπρας την «Πατριωτική Εισφορά».
Φόρος Ζουκμάν
Η πρόταση για φορολόγηση του πολύ μεγάλου πλούτου δεν είναι πρωτάκουστη, αλλά συζητείται με ρεαλιστικούς όρους σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο εδώ και χρόνια. Παραλλαγές της εφαρμόζονται εν μέρει σε ευρωπαϊκές χώρες. Για παράδειγμα η Ισπανία έχει θεσπίσει «Εθνικό Φόρο Αλληλεγγύης» για τις μεγάλες περιουσίες, άνω των 3 εκατομμυρίων ευρώ (αφορά περίπου το 0,1% των φορολογουμένων).
Στη Γαλλία ο Μακρόν κατήργησε από το 2017 τον παραδοσιακό φόρο Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας ή Φόρο Αλληλεγγύης και τον αντικατέστησε με έναν πιο περιορισμένο φόρο μόνο επί των ακινήτων (IFI). Στόχος ήταν η προσέλκυση επενδύσεων. Όμως έκτοτε η δημοσιονομική κατάσταση της Γαλλίας έχει επιδεινωθεί, το ίδιο και οι οικονομικές ανισότητες. Η φορολόγηση των υπερπλούσιων έχει επανέλθει επιτακτικά στον πολιτικό διάλογο. Η πιο πολυσυζητημένη πρόταση είναι ο «φόρος Ζουκμάν». Ο Γκαμπριέλ Ζουκμάν πρότεινε την επιβολή ενιαίου φόρου 2% ετησίως, επί της αξίας των συνολικών περιουσιακών στοιχείων στα νοικοκυριά που διαθέτουν καθαρό πλούτο άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ. Ο «φόρος Ζουκμάν», αν και υποστηρίζεται στο γαλλικό κοινοβούλιο από το σοσιαλιστικό κόμμα, στην κοινωνία χαίρει διακομματικής υποστήριξης. Σε δημοσκόπηση της ΙFOP υπέρ του φόρου Ζουκμάν τάχθηκε το 86% των ερωτηθέντων, ανάμεσά τους το 92% των υποστηρικτών του κεντροδεξιού προέδρου Εμανουέλ Μακρόν.
Ο Γάλλος οικονομολόγος Τομά Πικετί, διευθύνει το World Inequality Lab, με τη μεγαλύτερη ερευνητική βάση δεδομένων για τις παγκόσμιες οικονομικές ανισότητες.
Πριν τον Ζουκμάν, ο Πικετί
Ο Ζουκμάν με τη σειρά του, δεν λέει κάτι πολύ διαφορετικό από όσα έχει προτείνει ο μέντοράς του Τομά Πικετί, ήδη από το 2013, με το επιδραστικό βιβλίο «Το Κεφάλαιο στον 21ο Αιώνα».
Τότε ο Πικετί είχε θέσει την ιδέα ενός παγκόσμιου ή πανευρωπαϊκού προοδευτικού φόρου για τις πολύ μεγάλες περιουσίες, ως μέτρο άμβλυνσης των ανισοτήτων, σε συνδυασμό με άλλα μέτρα, όπως η προοδευτική φορολόγηση εισοδήματος.
Έκτοτε ο Πικετί έχει προχωρήσει τις επεξεργασίες του, μέσω του World Inequality Lab, ερευνητικού κέντρου για τις διεθνείς οικονομικές ανισότητες, με έδρα τη Σχολή Οικονομικών του Παρισιού (Paris School of Economics). Διαχειρίζεται την World Inequality Data Base, τη μεγαλύτερη ερευνητική βάση δεδομένων για την κατανομή του εισοδήματος και του πλούτου διεθνώς και εκδίδει την Global Justice Report – με στοιχειοθετημένες προτάσεις για τη σταδιακή σύγκλιση των οικονομιών, σε ένα παγκόσμιο επίπεδο ισότητας και ευημερίας, περιορίζοντας τα ακραία χάσματα. Επίκεντρο παραμένει η φορολόγηση του πολύ μεγάλου πλούτου, με τα έσοδα να κατευθύνονται σε ένα Διεθνές Ταμείο Δικαιοσύνης, που θα χρηματοδοτεί επενδύσεις σε εκπαίδευση, υγεία, πράσινες υποδομές και δράσεις προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.
Ο πρώην υπουργός Οικονομικών του ΠΑΣΟΚ Ν. Χριστοδουλάκης, έχει καταθέσει πρόταση για «φόρο Ζουκμάν» αλά Ελληνικά
Η πρόταση ΠΑΣΟΚ για φόρο Ζουκμάν α λα Ελληνικά
Μια παραλλαγή για επιβολή «φόρου Ζουκμάν», έχει επεξεργαστεί το ΠΑΣΟΚ, εδώ και ένα χρόνο, μετά από εισήγηση του ομότιμου καθηγητή στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο και πρώην υπουργού Οικονομικών Νίκου Χριστοδουλάκη. Ως επικεφαλής του think tank Insocial (Ινστιτούτο για τη Σοσιαλδημοκρατία) και μέλος του Συντονιστικού Πολιτικού Κέντρου του ΠΑΣΟΚ, ο Χριστοδουλάκης παρουσίασε δημόσια τον Οκτώβριο του 2025 πρόταση φορολόγησης του πολύ μεγάλου πλούτου, στα πρότυπα του γαλλικού μοντέλου Ζουκμάν. Συγκεκριμένα έχει προτείνει φορολογία 2% ετησίως για όσους έχουν πλούτο άνω των 100 εκατ. ευρώ και 1% για όσους έχουν από ένα ως 99 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με την επεξεργασία του καθηγητή «ακόμα και αν η φορολογία εφαρμοστεί στο κατώτερο επίπεδο κάθε κλιμακίου, τα έσοδα που θα συλλεγούν υπολογίζονται στα 534 εκατ. ευρώ».
Με αρθρογραφία και συνεντεύξεις του ο πρώην υπουργός, έχει παραθέσει στοιχεία για τον αριθμό και τον πλούτο των Ultra High Networth Individuals (Άτομα Υπερυψηλής Καθαρής Περιουσίας) – από δημόσια διαθέσιμες πηγές (Forbes, διεθνείς συμβουλευτικοί οίκοι, δικηγορικά γραφεία). Σύμφωνα με το δικηγορικό γραφείο Machas Law, στην Ελλάδα είναι εγκατεστημένα 105 άτομα με πλούτο άνω των 100 εκατομμυρίων δολαρίων, τα οποία έχουν έδρα ή και κατοικία κυρίως σε Αττική, Μύκονο και Κρήτη. Υπάρχουν όμως και δισεκατομμυριούχοι, οι οποίοι πληθύνονται. Το 2024 στη λίστα των δισεκατομμυριούχων του Forbes ήταν οκτώ Έλληνες. Το 2025 ο αριθμός τους διπλασιάστηκε, σε 16. Η φετινή λίστα Forbes για το 2026 περιλαμβάνει 21 Έλληνες δισεκατομμυριούχους.
Ο συνολικός πλούτος που έχει μεταφερθεί μόνο από τους ξένους στην Ελλάδα υπολογίζεται στα 7,7 δισ. ευρώ, σύμφωνα με πηγές από το διεθνές γραφείο Henley and Partners, που ειδικεύεται σε προγράμματα τύπου «Golden Visa» για πλούσιους ιδιώτες.
Ο πρόεδρος του Lyktos Group και ομότιμος πρόεδρος της Τράπεζας Πειραιώς Μ. Σάλλας
Η πρόταση Σάλλα για φορολόγηση του μεγάλου πλούτου
Σε αντίθεση με την περιρρέουσα φιλολογία, ότι η φορολόγηση του πολύ μεγάλου πλούτου είναι μια ουτοπική ιδέα κάποιων αριστερόστροφων οικονομολόγων-«Ρομπέν των Δασών», στην πραγματικότητα έχει υποστηρικτές ανάμεσα στους ίδιους τους κεφαλαιούχους.
Τον Σεπτέμβριο του 2025, ένα μήνα πριν τη δημοσιοποίηση της πρότασης Χριστοδουλάκη για ελληνικό φόρο Ζουκμάν, ο Mιχάλης Σάλλας, ομότιμος πρόεδρος της Τράπεζας Πειραιώς και πρόεδρος του επενδυτικού ομίλου Lyktos Group, κατέθεσε μια αντίστοιχη πρόταση.
Σε εκτενή ανάλυση στην εφημερίδα Το Βήμα, με θέμα «Ελληνική Οικονομία 2024-2026: Επιτυχίες Αδυναμίες και Ανισότητες», που δημοσιεύθηκε με αφορμή την κατάθεση του τριετούς προϋπολογισμού, αναφέρεται σε συγκεκριμένα μέτρα. «Ενώ η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται, η ελληνική κοινωνία υστερεί σε ευημερία σε όλους τους συγκριτικούς δείκτες. Τα μεσαία και ιδιαίτερα τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα εξακολουθούν να πιέζονται», παραδέχεται ο τραπεζίτης. Ένας τρόπος μερικής αντιμετώπισης του προβλήματος θα ήταν η εισαγωγή «κόφτη πρωτογενών πλεονασμάτων», ώστε ένα μέρος των υπερπλεονασμάτων να κατευθύνεται στην ενίσχυση των κοινωνικών στρωμάτων που το έχουν περισσότερο ανάγκη, τονίζει ο Σάλλας. Επίσης προτείνει στην κυβέρνηση να αυξήσει τον φόρο μερισμάτων από 5% σε 15%.
Όμως το βασικό όπλο στην φαρέτρα του είναι η φορολόγηση του μεγάλου πλούτου. «Ουσιαστικότερη θα ήταν μια ήπια προοδευτική φορολογία περιουσίας για πάνω από 1 εκατ. ευρώ περιουσία, με την εξαίρεση επίσης της πρώτης κατοικίας και αφαιρουμένων των δανείων. Αυτή η ρύθμιση θα απέφερε 2,5-3 δισ. ευρώ ετησίως για την ενίσχυση της περιφέρειας και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται μόνον επενδυτική βαθμίδα, χρειάζεται και κοινωνική», γράφει στο έντυπο φύλλο του Βήματος.
Στο πλήρες κείμενο, που έχει αναρτηθεί online, προχωράει σε περισσότερες λεπτομέρειες. Κάνει λόγο για «νομοθετική ρύθμιση για καθιέρωση ενιαίου φόρου 0,6% – 0,7% επί της καθαρής περιουσίας, με εξαίρεση την πρώτη κατοικία, την αφαίρεση των δανείων και μη φορολογούμενο όριο 1 εκατ. ευρώ», εξηγώντας ότι «θα λαμβάνονται υπόψη περιουσιακά στοιχεία όπως ακίνητα, μετοχές, καταθέσεις, ομόλογα, κ.λπ».
Επίσης «κάνει ταληράκια» από πού θα προέλθουν τα ετήσια έσοδα των 2,5-3 δισεκ. ευρώ: «Σύμφωνα με εκτίμηση στοιχείων από ΤτΕ, Clarksons Research, UBS Global Wealth Report 2024, ΕΛΣΤΑΤ, Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο, ο πλούτος των ενήλικων Ελλήνων (8.800.000) ανέρχεται σε 1,25 τρισ ευρώ. Το 1% του πληθυσμού αυτού, κατέχει περιουσία 375 δισ ευρώ ενώ 815 δισ ευρώ είναι η περιουσία του 10%»
Άρα πολύ πριν ο Τσίπρας πει για το «1% φόρο περιουσίας από το 1% των πλουσιότερων», ο υπεράνω υποψίας για ριζοσπαστικό αριστερισμό Σάλλας, πρότεινε κάτι παρόμοιο. Το αν και πώς το εννοούσε πραγματικά είναι άλλης τάξης ζήτημα.
Πηγή in.gr
Κάντε το πρώτο σχόλιο