Ανάμεσα στα βιβλία που δεν αποτελούν απλώς αναγνώσματα αλλά ζωντανές μαρτυρίες μιας εποχής, ξεχωρίζει η εξαιρετική έκδοση της Ιεράς Μητροπόλεως Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας με τίτλο «Ημερολόγιο των Βαλκανικών Πολέμων 1912–1913», έργο του μακαριστού ΜητροπολίτουΕδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας Διονυσίου Παπανικολόπουλου( 1951-1967).
Του Σωτήρη Μ. Τζούμα
Πρόκειται για μια έκδοση που αξίζει πραγματικά να χαρακτηριστεί μνημειώδης, καθώς φέρνει στο φως ένα αυθεντικό χρονικό των μεγάλων εκείνων ημερών κατά τις οποίες ο ελληνισμός της Μακεδονίας έβλεπε να πραγματοποιείται το όραμα της ελευθερίας.
Είχα την ευλογία και την τιμή να παραλάβω το βιβλίο αυτό,μετά από την ευγενική αποστολή της αγαπημένης μας ΕύφηςΜητώση, με την οποία ανήκουμε στην ίδια πνευματική οικογένεια του Μεγάλου Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου και διακατέχεται από την ίδια δίψα με εμάς για τέτοια ιστορικά αναγνώσματα αφού είναι μανιώδης ιστοριοδίφης. Και η παρουσίαση αυτή ας θεωρηθεί ως το αντίδωρο της ευγενικής της αποστολής.
Το έργο αυτό δεν είναι απλώς ένα ιστορικό βιβλίο. Είναι ημερολόγιο ψυχής, γραμμένο από έναν σημαντικό Ιεράρχη που έζησε τα γεγονότα με ένταση, πίστη και βαθύ πατριωτικό φρόνημα. Ο Διονύσιος καταγράφει τις ημέρες των Βαλκανικών Πολέμων όχι ως ψυχρός παρατηρητής, αλλά ως στρατιώτης και ποιμένας που μοιράζεται τις αγωνίες, τις ελπίδες και τους παλμούς του λαού του. Οι σελίδες του ημερολογίου του μεταφέρουν τον αναγνώστη μέσα στο κλίμα της εποχής: την προσμονή της απελευθέρωσης, την συγκίνηση των ιστορικών στιγμών και την αίσθηση ότι ο ελληνισμός της Μακεδονίας βαδίζει προς μια νέα ιστορική πραγματικότητα.
Η μορφή του Μακαριστού ΜητροπολίτουΕδέσσης Διονυσίου αναδύεται μέσα από το κείμενο με τρόπο εντυπωσιακό. Πρόκειται για μια προσωπικότητα που συνδύαζε το εκκλησιαστικό ήθος με το υψηλό αίσθημα εθνικής ευθύνης. Ανήκε στη γενιά εκείνων των ιεραρχών που δεν περιορίστηκαν στα στενά όρια της διοικητικής διακονίας, αλλά στάθηκαν πραγματικοί οδηγοί του λαού σε δύσκολες στιγμές. Με πνεύμα γενναίο, με βαθιά πίστη στην αποστολή της Εκκλησίας και με ένθερμο πατριωτισμό, ο Διονύσιος έγραψε τη δική του σελίδα στην ιστορία της πατρίδας μας.
Η γλώσσα του ημερολογίου φέρει τη σφραγίδα της εποχής αλλά και της προσωπικότητας του συγγραφέα: είναι ζωντανή, εκφραστική, συχνά συγκινητική και διαποτισμένη από πίστη στον Θεό και στο μέλλον του ελληνισμού. Μία γλώσσα αφήγησης που συγκλονίζει τον αναγνώστη. Το «ηρωικό χέρι» του συγγραφέα –όπως θα μπορούσε κανείς να το χαρακτηρίσει– καταγράφει τα γεγονότα με αμεσότητα και ειλικρίνεια, δημιουργώντας ένα κείμενο που λειτουργεί ταυτόχρονα ως ιστορικό τεκμήριο και ως πνευματική μαρτυρία.
Ιδιαίτερος έπαινος αξίζει ασφαλώς στην Ιερά Μητρόπολη Εδέσσης για την πρωτοβουλία της να φέρει στο φως αυτό το πολύτιμο έργο.
Σε μια εποχή όπου η ιστορική μνήμη συχνά εξασθενεί, τέτοιες εκδόσεις αποτελούν πράξη ευθύνης και προσφοράς προς την Εκκλησία, την ιστορία και τον ελληνισμό. Η έκδοση διασώζει μια μαρτυρία που διαφορετικά θα παρέμενε γνωστή μόνο σε λίγους και επιτρέπει στο ευρύτερο κοινό να γνωρίσει τόσο τα γεγονότα των Βαλκανικών Πολέμων όσο και την προσωπικότητα ενός σημαντικού ιεράρχη.
Ωστόσο, θα μπορούσε κανείς να διατυπώσει και μια καλοπροαίρετη επισήμανση σχετικά με την επιμέλεια της έκδοσης. Σε αρκετά σημεία του κειμένου ο συγγραφέας αναφέρεται σε πρόσωπα της εποχής με τρόπο που για τους συγχρόνους του ήταν αυτονόητος, αλλά για τον σημερινό αναγνώστη δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί. Για παράδειγμα, σε κάποιο σημείο γίνεται λόγος για τον «Μητροπολίτη Βεροίας» που τον χειροτόνησε, χωρίς να αναφέρεται το όνομα του Ιεράρχη. Εκείνη την εποχή αυτό ήταν προφανώς γνωστό στους αναγνώστες,σήμερα όμως απαιτείται ιστορική αναζήτηση για να ταυτοποιηθεί το πρόσωπο.
Θα ήταν επομένως ιδιαίτερα χρήσιμο, σε μια τέτοια έκδοση, οι επιμελητές να προσθέτουν επεξηγηματικές σημειώσεις όπου χρειάζεται, ώστε να συμπληρώνονται τα ονόματα και οι ταυτότητες των προσώπων που αναφέρονται.
Με τον τρόπο αυτό θα διευκολυνόταν ο σύγχρονος αναγνώστης και θα αναδεικνυόταν ακόμη πληρέστερα το ιστορικό πλαίσιο των γεγονότων.
Παρά τη μικρή αυτή παρατήρηση, το έργο παραμένει μια εξαιρετικά σημαντική συμβολή στη διάσωση της ιστορικής μνήμης.
Το ημερολόγιο του Μητροπολίτου Διονυσίου δεν είναι απλώς ένα κείμενο του παρελθόντος· είναι μια ζωντανή φωνή από τις ημέρες που διαμόρφωσαν τη νεότερη ιστορία της Μακεδονίας.
Και μέσα από αυτές τις σελίδες προβάλλει η μορφή ενός Ιεράρχη με ψυχή γενναία, με πίστη ακλόνητη και με συνείδηση βαθιά της ευθύνης του απέναντι στον λαό και την ιστορία.
Μορφές όπως ο Διονύσιος υπενθυμίζουν ότι η Εκκλησία δεν υπήρξε μόνο πνευματικός οδηγός αλλά και στήριγμα του ελληνισμού σε κρίσιμες στιγμές της ιστορίας του.
(Η υπογραφή του Μακαριστού Μητροπολίτου Διονυσίου, διακρίνεται και στο έγγραφο του 1957 για την ανέγερση του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Γιαννιτσών) από το αρχείο της κ. ΕύφηςΜητώση.
Κάντε το πρώτο σχόλιο