Υλική και κοινωνική στέρηση: Στην τρίτη χειρότερη θέση η Ελλάδα μαζί με Βουλγαρία και Ρουμανία – Στη δεύτερη θέση μεταξύ των περιφερειών η Κεντρική Μακεδονία

Το τρίτο υψηλότερο ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης (SMSD) στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατέγραψε η Ελλάδα για το 2025, αγγίζοντας το 14,9% του πληθυσμού. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat που αντλήθηκαν τον Οκτώβριο του 2026, η χώρα μας έχει υπερδιπλάσιο ποσοστό από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ο οποίος διαμορφώθηκε στο 6,3%.

Το 2025, το 6,3% του πληθυσμού της ΕΕ (περίπου 26,9 εκατομμύρια άτομα) αντιμετώπισε σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση, ποσοστό ελαφρώς μειωμένο από το 6,4% το 2024

Με βάση τα στοιχεία που δημοσίευσε την Τρίτη η Eurostat, και αφορά το 2025, η ΕΕ κατέγραψε υψηλότερο ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης (SMSD) μεταξύ των γυναικών (6,6%) σε σύγκριση με τους άνδρες (6,0%). Αυτή η τάση παρατηρείται σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, με εξαίρεση τα άτομα κάτω των 18 ετών, όπου το ποσοστό για τους άνδρες (8,0%) ήταν υψηλότερο από αυτό των γυναικών (7,7%).

Μεταξύ των ατόμων ηλικίας 18 έως 64 ετών, το συνολικό ποσοστό ήταν 6,3%, με τις γυναίκες (6,7%) να παρουσιάζουν υψηλότερο ποσοστό από τους άνδρες (5,9%). Για την ηλικιακή ομάδα των 65 ετών και άνω, το ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης ήταν το χαμηλότερο, στο 4,9%. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι άνδρες αυτής της ηλικιακής ομάδας παρουσίασαν χαμηλότερο ποσοστό (4,1%) σε σύγκριση με τις γυναίκες (5,5%).

Το ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης το 2025 ήταν υψηλότερο στη Ρουμανία και χαμηλότερο στη Σλοβενία. Σε επίπεδο ΕΕ, το ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης μειώθηκε ελαφρώς από 6,4 % το 2024 σε 6,3 % το 2025, πράγμα που σημαίνει ότι το 2025 περίπου 560 000 λιγότερα άτομα βίωσαν σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση σε σύγκριση με το 2024.

Τα υψηλότερα ποσοστά παρατηρήθηκαν στη Ρουμανία (16,8%), τη Βουλγαρία (15,0%) και την Ελλάδα (14,9%) με τη χώρα μας πλέον σε όλες τις σχετικές στατιστικές να είναι σταθερά κοντά ή και πιο πάνω από τις άλλες φτωχές βαλκανικές χώρες.

Μάλιστα αυτές οι τρεις χώρες ήταν οι μόνες που κατέγραψαν ποσοστό άνω του 10,0 % σε επίπεδο ΕΕ. Εν τω μεταξύ, η Σλοβενία (1,9 %), η Κροατία και η Πολωνία (και οι δύο στο 2,0 %) καθώς και η Κύπρος (2,2 %) κατέγραψαν τα χαμηλότερα ποσοστά (βλ. Σχήμα 2).

Μεταξύ του 2024 και του 2025, οι μεγαλύτερες μειώσεις στα ποσοστά σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης παρατηρήθηκαν στη Βουλγαρία (μείωση κατά 1,6 ποσοστιαίες μονάδες) και στο Βέλγιο (μείωση κατά 1,3 π.μ.). Μικρότερες μειώσεις, κάτω από 1,0 π.μ., καταγράφηκαν σε 13 άλλες χώρες. Τα ποσοστά στην Τσεχία, την Κροατία και την Πορτογαλία παρέμειναν αμετάβλητα μεταξύ 2024 και 2025.

Η εικόνα στην Ελλάδα και οι περιφερειακές ανισότητες

Από τα γραφήματα μεταβολής της Eurostat προκύπτει ότι, σε αντίθεση με τη γενικότερη ευρωπαϊκή τάση μείωσης, η Ελλάδα σημείωσε αύξηση του δείκτη στέρησης μεταξύ 2024 και 2025 (πάνω από 0,5 ποσοστιαίες μονάδες)!

Εξίσου ανησυχητικά είναι τα στοιχεία σε περιφερειακό επίπεδο (NUTS 2):

• Τρεις ελληνικές περιφέρειες βρέθηκαν στην κορυφή της στέρησης με την Η Κεντρική Μακεδονία, τα Ιόνια Νησιά και την Πελοπόννησο να συγκαταλέγονται στις 13 περιφέρειες της ΕΕ με τα υψηλότερα ποσοστά στέρησης (μεταξύ 16,8% και 27,2%).

• Σημαντικές είναι και οι έντονες εσωτερικές ανισότητες καθώς η Ελλάδα κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ της περιφέρειας με το υψηλότερο και αυτής με το χαμηλότερο ποσοστό στέρησης στην ΕΕ, με το χάσμα να φτάνει τις 16,1 ποσοστιαίες μονάδες (ισοβαθμώντας με τη Γαλλία και πίσω μόνο από τη Ρουμανία με 20,8 μονάδες).

Τα βασικά στοιχεία για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Σε επίπεδο ΕΕ, περίπου 26,9 εκατομμύρια άνθρωποι (6,3% του πληθυσμού) βρέθηκαν αντιμέτωποι με σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση το 2025. Το ποσοστό αυτό παρουσιάζει οριακή βελτίωση σε σχέση με το 6,4% του 2024, καθώς περίπου 560.000 λιγότεροι πολίτες βίωσαν συνθήκες στέρησης.

Οι χώρες με τα χαμηλότερα ποσοστά, και στον αντίποδα της Ελλάδας, ήταν η Σλοβενία (1,9%), η Κροατία (2,0%), η Πολωνία (2,0%) και η Κύπρος (2,2%).

Τις μεγαλύτερες μειώσεις σε σχέση με το 2024 πέτυχαν η Βουλγαρία (-1,6 ποσοστιαίες μονάδες) και το Βέλγιο (-1,3 ποσοστιαίες μονάδες).

Όσον αφορά στις περιφέρειες, την αρνητική πρωτιά στη στέρηση πανευρωπαϊκά κατέχει η περιφέρεια Sud-Est της Ρουμανίας με 27,2%, ενώ σχεδόν το ένα τρίτο των ευρωπαϊκών περιφερειών (84 περιφέρειες) κινήθηκε στο 3,5% ή και χαμηλότερα.

Ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης ανά NUTS 2, 2025

Η Ρουμανία, η Ελλάδα, η Γαλλία και η Ιταλία παρουσίασαν σημαντικές διαπεριφερειακές διαφορές στα ποσοστά σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης, με διαφορές άνω των 14 ποσοστιαίων μονάδων (π.μ.). Η διαφορά μεταξύ του υψηλότερου και του χαμηλότερου ποσοστού εντός αυτών των χωρών της ΕΕ ήταν 20,8 π.μ. στη Ρουμανία και 16,1 π.μ. τόσο στην Ελλάδα όσο και στη Γαλλία. Αντίθετα, οι διαπεριφερειακές διαφορές ήταν μικρότερες από 2,0 π.μ. στη Δανία, τη Σλοβενία και τη Φινλανδία.

Τι μετρά ο δείκτης SMSD

Ο δείκτης σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης (SMSD) μετρά την αδυναμία κάλυψης βασικών αναγκών και κοινωνικών δραστηριοτήτων. Ένα άτομο θεωρείται ότι βιώνει σοβαρή στέρηση όταν στερείται αναγκαστικά τουλάχιστον 7 από τα 13 βασικά αγαθά και υπηρεσίες (7 σε επίπεδο νοικοκυριού και 6 σε ατομικό επίπεδο).

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αδυναμία αντιμετώπισης έκτακτων εξόδων, η καθυστέρηση πληρωμής λογαριασμών ή δανείων, η αδυναμία επαρκούς θέρμανσης του σπιτιού, η στέρηση διατροφής με κρέας, ψάρι ή ισοδύναμο κάθε δεύτερη μέρα, η αδυναμία για μία εβδομάδα διακοπών τον χρόνο, καθώς και η αδυναμία σύνδεσης στο διαδίκτυο, αντικατάστασης φθαρμένων ρούχων ή εξόδου με φίλους/οικογένεια μία φορά τον μήνα

Υλική και κοινωνική στέρηση: Πρωταθλήτρια η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων – Στη δεύτερη θέση η Κεντρική Μακεδονία με 19,3%

Μεγάλη απόκλιση μεταξύ των ελληνικών περιφερειών καταγράφουν τα στοιχεία του 2025. Η Κεντρική Μακεδονία βρίσκεται στη δεύτερη χειρότερη θέση πανελλαδικά, ενώ η Ήπειρος εμφανίζει το χαμηλότερο ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης.

Σημαντικές περιφερειακές ανισότητες στη σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση (Severe Material and Social Deprivation – SMSD) αποκαλύπτουν τα στοιχεία για το 2025, με την Ελλάδα να καταγράφει συνολικό ποσοστό 14,9%, έναντι μόλις 6,3% στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα σε επίπεδο περιφερειών, καθώς τα ποσοστά παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις. Πρώτη στη σχετική κατάταξη βρίσκεται η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων με 23,3%, ενώ ακολουθεί η Κεντρική Μακεδονία με 19,3%.

Στην τρίτη θέση βρίσκεται η Πελοπόννησος με 17,2%, ενώ η Αττική καταγράφει 15,9%.

Η κατάταξη των 13 ελληνικών περιφερειών

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία για το 2025, η κατάταξη των ελληνικών περιφερειών ως προς το ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης διαμορφώνεται ως εξής:

Περιφέρεια Ποσοστό
Ιόνια Νησιά 23,3%
Κεντρική Μακεδονία 19,3%
Πελοπόννησος 17,2%
Αττική 15,9%
Νότιο Αιγαίο 15,6%
Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 15,4%
Δυτική Μακεδονία 13,5%
Δυτική Ελλάδα 12,0%
Στερεά Ελλάδα 11,6%
Θεσσαλία 9,7%
Κρήτη 9,1%
Βόρειο Αιγαίο 8,1%
Ήπειρος 7,2%

Η Κεντρική Μακεδονία στη δεύτερη χειρότερη θέση

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θέση της Κεντρικής Μακεδονίας, η οποία με ποσοστό 19,3% βρίσκεται στη δεύτερη θέση μεταξύ των 13 περιφερειών της χώρας.

Το ποσοστό είναι κατά 4,4 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο και υπερδιπλάσιο σε σχέση με εκείνο της Ηπείρου, που εμφανίζει την καλύτερη επίδοση.

Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι έξι ελληνικές περιφέρειες καταγράφουν ποσοστά υψηλότερα από τον εθνικό μέσο όρο του 14,9%.

Τι σημαίνουν τα ποσοστά

Ο δείκτης σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης καταγράφει το ποσοστό του πληθυσμού που δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να καλύψει τουλάχιστον επτά από τις 13 βασικές ανάγκες που χρησιμοποιεί η Eurostat για τη συγκεκριμένη μέτρηση.

Στις ανάγκες αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η επαρκής θέρμανση της κατοικίας, η αντιμετώπιση έκτακτων οικονομικών εξόδων, η δυνατότητα διακοπών μίας εβδομάδας και η συμμετοχή σε κοινωνικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες.

Η περιφερειακή κατανομή αναδεικνύει ότι η οικονομική και κοινωνική πίεση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα στην Ελλάδα. Οι διαφορές μεταξύ των περιφερειών είναι μεγάλες, γεγονός που καθιστά αναγκαία την εξέταση των τοπικών οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών.

Πηγή: ot.gr

Κάντε το πρώτο σχόλιο

Υποβολή απάντησης

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.


*