Ανησυχητικά στοιχεία για την αυτοκτονικότητα παιδιών – Ο τρίτος λόγος αιτίας θανάτου για νέους από 15 ως 29 ετών

Την ανάπτυξη ευρύτερης συνεργασίας με σκοπό την ανταπόκριση και παρέμβαση στην αυξανόμενη τάση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα παιδιά και οι έφηβοι για την ψυχική τους υγεία – και ειδικότερα στα ζητήματα αυτοκτονικότητας και αυτοτραυματικών μη αυτοκτονικών συμπεριφορών, ανακοίνωσαν, σε κοινή συνέντευξη τύπου, ο πρόεδρος του Οργανισμού «Το Χαμόγελο του Παιδιού», Κώστας Γιαννόπουλος και ο υφυπουργός Ψυχικής Υγείας.

Παρακολουθούμε τα ενημερωτικά μηνύματα για τα επεισόδια αυτοτραυματισμών και απόπειρας αυτοκτονίας στους εφήβους και στους νέους στην Ελλάδα, στην μικρή μας οθόνη και νομίζουμε ότι το θέμα δεν μας αφορά.

Υπό το πρίσμα λοιπόν των αμείλικτων στοιχείων για την αυτοκτονικότητα και τη μη αυτοκτονική αυτοτραυματική συμπεριφορά παιδιών και εφήβων, διεθνώς, εθνικά και από «Το Χαμόγελο του Παιδιού», τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην εκδήλωση σοκάρουν. Και σίγουρα πρέπει να αφυπνίσουν τους γονείς που δεν ξέρουν τι συμβαίνει στις ψυχές των παιδιών τους, όταν οι πόρτα στο εφηβικό δωμάτιο κλείνει ερμητικά…

Με βάσει τα στοιχεία:

• Η αυτοκτονία είναι η τρίτη αιτία θανάτου για άτομα ηλικίας 15 – 29 ετών. (πηγή LifeLine International Network)
• Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια σταθερά υψηλή αλλά υπό-αναφερόμενη επιβάρυνση αυτοκτονιών στην Ελλάδα, με περίπου 400 – 500 θανάτους ετησίως
• Από το 2021 έως το 2025, παρατηρήθηκε αύξηση 31,6% στο σύνολο των περιστατικών αυτοκτονικότητας και τη μη αυτοκτονικής αυτοτραυματικής συμπεριφοράς παιδιών και εφήβων που διαχειρίστηκε «Το Χαμόγελο του Παιδιού»
• Το 2025 «Το Χαμόγελο του Παιδιού» διαχειρίστηκε 764 περιστατικά αυτοκτονικότητας και μη αυτοκτονικής αυτοτραυματικής συμπεριφοράς (2 την ημέρα). Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η υπερεκπροσώπηση των κοριτσιών και ιδιαίτερα των κοριτσιών 13-15 ετών, σε ζητήματα αυτοτραυματισμού και αυτοκτονικότητας (33,5%).
• Το 2025 τα θέματα ψυχικής υγείας (40.9%) παρέμειναν η πιο συχνή αιτία επικοινωνίας των παιδιών με τις Γραμμές Βοήθειας του Οργανισμού «Το Χαμόγελο του Παιδιού»

Στη συνάντηση συμμετείχαν και οι κ.κ. Παναγιώτης Κουτσουμπέλης, Αντιπρόεδρος Δ.Σ. ΕΚΑΒ, Ταξίαρχος Βασίλειος Μπερτάνος, Διευθυντής της Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος, Ταξίαρχος Γαβράς Χρήστος, Υποδιευθυντής της Διεύθυνσης Άμεσης Δράσης Αττικής και η κα. Σταυρούλα Μαλλίρη επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Αριθμού Έκτακτης Ανάγκης 112, εκπροσωπώντας τους 4 θεσμικούς φορείς που συνεργάζονται άριστα και διαχρονικά με «Το Χαμόγελο του Παιδιού», και διαδραματίζουν καθοριστικό και κρίσιμο ρόλο στην άμεση παρέμβαση σε περιστατικά παιδιών και ενηλίκων, που εκφράζουν αυτοκτονικότητα και μη αυτοκτονική συμπεριφορά, δηλαδή αντιμετωπίζουν κίνδυνο ζωής.

Παράλληλα ανακοινώθηκε η ένταξη του Οργανισμού «Το Χαμόγελο του Παιδιού» στο LifeLine International Network, ένα παγκόσμιο δίκτυο 39 οργανισμών σε 30 χώρες, που στοχεύει στην καθολική πρόσβαση σε υπηρεσίες ανταπόκρισης σε κρίσεις, τη μείωση του κινδύνου αυτοκτονιών, τη διασφάλιση ότι η βοήθεια και η υποστήριξη είναι πάντα διαθέσιμη.

Η κοινή εκδήλωση είχε στόχο την ανακοίνωση ανάπτυξης ευρύτερης συνεργασίας με σκοπό την ανταπόκριση και παρέμβαση στην αυξανόμενη τάση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα παιδιά και οι έφηβοι για την ψυχική τους υγεία – και ειδικότερα  στα ζητήματα αυτοκτονικότητας και αυτοτραυματικών μη αυτοκτονικών συμπεριφορών. Γι’ αυτό έγινε έναρξη λειτουργίας στην Ελλάδα από «Το Χαμόγελο του Παιδιού» δύο νέων Γραμμών Βοήθειας και Υποστήριξης:

της 116016 Ευρωπαϊκής Γραμμής για την ενδοοικογενειακή Βία και

της 116006 Ευρωπαϊκής Γραμμής για θύματα αξιόποινων πράξεων.

Ο Κώστας Γιαννόπουλος δήλωσε:

«Σήμερα είμαστε εδώ όλοι όσοι συμμετέχουμε ενεργά σε κάθε περιστατικό παιδιού, εφήβου αλλά και ενήλικα που κινδυνεύει η ζωή του άμεσα, έχοντας εκφράσει αυτοκτονικότητα αλλά και και μη αυτοκτονική αυτοτραυματική συμπεριφορά. Είμαστε εδώ όχι για να παρουσιάσουμε τον ήδη τεράστιο μηχανισμό που έχουμε από κοινού αναπτύξει, αλλά για να δούμε πως θα κινηθούμε για να ανταποκριθούμε στον αυξανόμενο αριθμό, καταρχάς των παιδιών, που εκφράζουν κίνδυνο ζωής με κάθε τρόπο. Η αμεσότητα και η πολυεπιστημονική προσέγγιση είναι το «κλειδί» για να γίνουμε πιο αποτελεσματικοί αλλά το κυριότερο όλων είναι η πρόληψη. Η πρόληψη που παραγνωρίζεται, που δεν προβάλλεται και τελικά που η έλλειψή της μας οδηγεί εδώ … στην αύξηση του αριθμού των συνανθρώπων μας, που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή τους.

Κάνω έκκληση σε όλους, να επενδύσουμε στην πρόληψη. Να μάθουμε στα παιδιά μας να καλούν στην Εθνική Γραμμή για τα Παιδιά SOS1056, να στέλνουν μήνυμα στο Chat 1056, αλλά και στα socialmedia του Οργανισμού μας για να μοιραστούν το πρόβλημα, το αδιέξοδο που πιθανά νιώθουν, τον φόβο και όλα όσα τα δυσκολεύουν. Κάνω έκκληση στους γονείς, στους εκπαιδευτικούς, σε όλους … επικοινωνήστε μαζί μας για να βρούμε μαζί τη λύση, για να προλάβουμε.

«Το Χαμόγελο του Παιδιού» έχει τη γνώση, την εμπειρία, το ανθρώπινο δυναμικό αλλά και την άριστη συνεργασία με τις Αρχές και είναι στη διάθεση όλων, δωρεάν, καθημερινά, σε κάθε σημείο της Ελλάδας.»

Ο Υφυπουργός Ψυχικής Υγείας, Δημήτρης Βαρτζόπουλος δήλωσε:

«Το Χαμόγελο του Παιδιού» μπορεί και επιτυγχάνει τον συντονισμό των κρατικών φορέων και αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό και κρίσιμο. Είναι σημαντικό ωστόσο να στηρίξουμε τον Οργανισμό να συνεχίσει να παρέχει αυτές τις υπηρεσίες δωρεάν στους πολίτες, με πόρους κρατικούς. Έχουμε ξεκινήσει με τη χρηματοδότηση του Κέντρου Ημέρας παροχής ψυχοθεραπευτικών υπηρεσιών που λειτουργεί ο Οργανισμός και αναζητούμε τρόπους για να διευρύνουμε τη χρηματοδότηση και των άλλων σημαντικών υπηρεσιών του Οργανισμού που στοχεύουν και επιτυγχάνουν την ανταπόκριση στην αυξανόμενη τάση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα παιδιά και οι έφηβοι για την ψυχική τους υγεία.»

Αναλυτικά τα στατιστικά στοιχεία από «Το Χαμόγελο του Παιδιού»

Το χρονικό διάστημα 2021 – 2025:

• τα θέματα ψυχικής υγείας για συμβουλευτική υποστήριξη αποτέλεσαν το 40,9% των συνολικών αιτημάτων για συμβουλευτική.
• το 26,4% των συμβουλευτικών για θέματα ψυχικής υγείας – περίπου 1 στις 4 – αφορούσαν σε ζητήματα αυτοκτονικότητας και μη αυτοκτονικής αυτοτραυματικής συμπεριφοράς.
• υποστηρίχθηκαν 2.648 παιδιά, έφηβοι και ενήλικες για ζητήματα αυτοκτονικότητας και μη αυτοκτονικής αυτοτραυματικής συμπεριφοράς
• Από το 2021 (μετά την καραντίνα) στο 2025, παρατηρήθηκε αύξηση 31,6% στο σύνολο των περιστατικών.
• Το 2025οι υπηρεσίες στο Χαμόγελο διαχειρίστηκαν 764 περιστατικά αυτοκτονικότητας και μη αυτοκτονικής αυτοτραυματικής συμπεριφοράς. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η υπερεκπροσώπηση των κοριτσιών και ιδιαίτερα των κοριτσιών 13-15 ετών, σε ζητήματα αυτοτραυματισμού και αυτοκτονικότητας (33,5%).

Από το σύνολο των 764 περιπτώσεων, και συχνά έχοντας στη διάθεσή του ο Οργανισμός ελάχιστα στοιχεία, ζητήθηκε για τον εντοπισμό ατόμων σε κίνδυνο η συνδρομή:

• για 385 υποθέσεις της Διεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας
• για 67 υποθέσεις άλλων αρμόδιων αρχών και φορέων (Άμεση Δράση, Αστυνομικές Διευθύνσεις, ΕΚΑΒ, 112)

Διεθνώς

• Περίπου 703.000 άνθρωποι αυτοκτονούν κάθε χρόνο
• Αυτό σημαίνει μία αυτοκτονία κάθε 40 δευτερόλεπτα.
• Η αυτοκτονία είναι η τέταρτη αιτία θανάτου για άτομα ηλικίας 15–29 ετών.
• Περίπου 15 – 25% των εφήβων έχουν αυτοτραυματιστεί τουλάχιστον μία φορά.

Στην Ελλάδα

• Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια σταθερά υψηλή αλλά υπό-αναφερόμενηεπιβάρυνση αυτοκτονιών στην Ελλάδα, με περίπου 400 –500 θανάτους ετησίως.
• Για κάθε μία πλήρη αυτοκτονία, εκτιμάται ότι υπάρχουν 20 – 30 απόπειρες που δεν καταγράφονται ως θάνατοι.

Στην Ελλάδα, μελέτες δείχνουν υψηλά επίπεδα αυτοτραυματισμού (~25%) στους έφηβους