Είναι αλήθεια πως οι εκκλησίες και τα μοναστήρια της Πέλλας αποτελούν ένα σημαντικό κομμάτι εκκλησιαστικού τουρισμού για την περιοχή. Όχι μόνο με την παλαιότητα των ναών, αλλά και με την αρχιτεκτονική και την ιστορία των εικόνων τους. Αξίζει μια περιήγηση σε συνδυασμό με την ιστορία και τους αρχαιολογικούς θησαυρούς της περιοχής.
Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου (Μητρόπολη) Γιαννιτσών
Ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου βρίσκεται στο βόρειο τομέα των Γιαννιτσών, στην παλιά συνοικία Βαρόσι και χτίστηκε κατά την περίοδο 1858-1867. Τα θυρανοίξια χρονολογούνται το έτος 1867 ενώ κατά άλλους ερευνητές το 1860. Το βέβαιο είναι ότι η κατασκευή της επιτράπηκε με σουλτανικό φιρμάνι του 1858, το οποίο αναφέρει:
«…επειδή οι Έλληνες αυτοκρατορικοί μου υπήκοοι που διαμένουν στη συνοικία «Βαρός» της κωμοπόλεως των Γενιτών δεν έχουν ιερά για την εκτέλεση των ιεροτελεστιών τους, ικετεύουν και εκλιπαρούν να τους παραχωρηθεί η υψηλή μου άδεια να χτίσουν και να οικοδομήσουν μια εκκλησία…επάνω σε ιδιόκτητα οικόπεδα τους, που βρίσκονται στο παραπάνω χωριό, μήκους τριάντα δύο πήχεων, πλάτους είκοσι τεσσάρων και ύψους δέκα. Παρέχοντας την υψηλή και αυτοκρατορική μου άδεια για την ανέγερση και κατασκευή κατά τον τρόπο αυτό της εκκλησίας που αναφέρθηκε, εξεδόθη αυτοκρατορική μου διαταγή…».
Και έτσι έγινε. Οι κάτοικοι με προσωπική εργασία και δωρεά υλικού και χρημάτων κατάφεραν μέσα σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα να ολοκληρώσουν την κατασκευή της. Και όταν τελείωσε το νερό, χρησιμοποιήθηκε κρασί, λέει η παράδοση. Στα δύσκολα χρόνια που ακολούθησαν η εκκλησία δέθηκε με την ιστορία της πόλης. Κατά το Μακεδονικό Αγώνα, τη Μάχη των Γιαννιτσών 1912 και την Κατοχή στάθηκε σύμβολο πίστης και δύναμης.
Η Μητρόπολη είναι μια τρίκλιτη βασιλική. Το πυργοειδές κωδωνοστάσιο βρίσκεται σε επαφή με τη ΝΑ γωνία της εκκλησίας. Έχει χαρακτηρισθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο (1987).
Εκκλησία Αποστόλων Πέτρου και Παύλου της Πέλλας
Η εκκλησία των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου Πέλλας βρίσκεται στη βορειανατολική άκρη του χωριού. Πρόκειται για μία τρίκλιτη βασιλική που χρονολογείται στα μέσα του 19ου αιώνα. Το πυργοειδές κωδωνοστάσιο, το οποίο είναι ανεξάρτητο, βρίσκεται στη ΝΔ πλευρά της εκκλησίας και χτίστηκε το 1930. Η εκκλησία φέρει δύο εισόδους στη νότια και δυτική πλευρά, ενώ τα παράθυρα της διαμορφώθηκαν κατά τις επισκευαστικές εργασίες του 1950. Στο εσωτερικό δεν διατηρείται το παλιό δάπεδο με επιστρωμένες πλάκες το οποίο έχει αντικατασταθεί με μωσαϊκά πλακάκια. Στη δυτική πλευρά, πάνω από τον πρόναο διαμορφώνεται ο γυναικωνίτης. Οι φορητές εικόνες του 19ου αιώνα, που διατηρούνται στο ναό υπενθυμίζουν στους πιστούς την παλαιότητα του.
Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη Λάκκα
Είναι κτισμένη, κατά την παράδοση, σε τοποθεσία όπου υπήρχε παλαιότερα ανδρώα Μονή. Η παλαιότερη ημερομηνία, ενδεικτική της υπάρξεως κτισμάτων βρίσκεται στην επιγραφή του κωδωνοστασίου του ναού 1714. Στην εξωτερική του νοτίου τοίχου του ναού σε ανάγλυφη πλάκα, υπάρχει δεύτερη χρονολογία : 1988, που αναφέρεται στην αποκατάσταση φθορών και βλαβών που υπέστη ο ναός. Υπάρχουν νεότερες ενδείξεις ότι στον τόπο αυτόν υπήρχε χριστιανική κοινότητα από τα τέλη του 3ου με αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ. Η προσωνυμία «Παναγία η Μπάμπιαννη» δόθηκε στη Μονή αργότερα, όταν κοντά στη Μονή εγκαταστάθηκε μια ηλικιωμένη γυναίκα με τον γιο της Γιάννη, που υπηρετούσε την Παναγία. Οι προσκυνητές λέγανε, «ας πάμε να δούμε και τη Μπάμπω του Γιάννη». Από την συνεχή επανάληψη της φράσης επεκράτησε η προσωνυμία «Μπάμπιαννη». Το καθολικό της Μονής του οποίου οι εικόνες του τέμπλου, είναι τρίκλιτη βασιλική με δίρριχτη στέγη.
Έχει υποστεί πολλές καταστροφές, οι οποίες αποκαταστάθηκαν. Στο εσωτερικό του ναού, σώζονται ελάχιστες τοιχογραφίες. Στην κόγχη του Ιερού σώζεται η Πλατυτέρα και Ιεράρχες στην κάτω ζώνη. Στην πρόθεση η Άκρα ταπείνωση και στη βάση του τρούλου μια ζώνη με πρόσωπα αγγέλων. Οι άγγελοι «φτερίζοντες» με ιδιαίτερη εκφραστικότητα στην παιδική απόδοση των χαρακτηριστικών τους. Το τέμπλο είναι από ξύλο, αρκετά μεταγενέστερο, με ελάχιστα σημεία του παλαιότερου έργου, όπου και είναι τοποθετημένες οι δώδεκα από τις εικόνες που παρουσιάζονται. Η θαυματουργή εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου είναι τοποθετημένη στο δεξί προσκυνητάρι, μπαίνοντας από την είσοδο του ναού. Όλες οι εικόνες είναι έργα αξιόλογου εργαστηρίου της Κεντρικής Μακεδονίας και χρονολογούνται στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Εξαίρεση αποτελούν η θαυματουργή εικόνα της Κοιμήσεως του προσκυνηταρίου και της Σύναξης των Αγίων Αποστόλων. Αν και διακρίνονται πολλά στοιχεία που μαρτυρούν δυτική επιρροή (διακοσμητικά μοτίβα μπαρόκ και απομιμήσεις των Γοτθικών χαρακτικών που επηρέασαν τη βυζαντινή τέχνη από τον 16ο αιώνα περίπου) , οι εικόνες στα βασικά τους στοιχεία συμπορεύονται με την βυζαντινή παράδοση. Διακρίνονται για τα έντονα χαρακτηριστικά των προσώπων με τον έντονο, σκουρόχρωμο προπλασμό. Τα μεγάλα εκφραστικά μάτια συνδυάζουν τη σοβαρότητα με τη χαρά κάνοντας τα εικονιζόμενα πρόσωπα πολύ ευπροσήγορα. Τα ενδύματα είναι πάντα με πολύ έντονους χρωματισμούς. Ο κάμπος των εικόνων αποδίδεται με αποχρώσεις του γαλάζιου, ενώ με κεφαλογράμματη γραφή αναγράφεται το όνομα του εικονιζόμενου προσώπου.
Ιερός Καθολικός Ναός Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου Γιαννιτσών
150 χρόνια έχουν περάσει από τότε που τοποθετήθηκε ο «Θεμέλιος Λίθος» του ναού το 1861. Τότε που το σουλτανικό φιρμάνι επέτρεψε στους Καθολικούς των Γιαννιτσών να χτίσουν την εκκλησία τους οργανώνοντας πνευματικά και κοινωνικά την ενοριακή ζωή του χριστιανικού Καθολικού πληθυσμού της πόλης των Γιαννιτσών, η οποία είναι μια από τις ελάχιστες πόλεις της Ελλάδος, όπου υπάρχει ανατολική καθολική κοινότητα.
Ο ναός βρίσκεται στο Ανατολικό τμήμα της σύγχρονης πόλης των Γιαννιτσών. Ακολουθεί τον τύπου της τρίκλιτης βασιλικής με διαστάσεις 20 μέτρα μήκος, 12 μέτρα πλάτος και 6.5 μέτρα ύψος. Υπάρχουν δυο είσοδοι, μια στη δυτική και μια στη νότια πλευρά του ναού. Εσωτερικά υπάρχουν πολλές εικόνες, μια από τις σημαντικότερες είναι του Αγίου Αθανασίου (1867) από τον αγιογράφο Δ. Χατζησταμάτη. Ο ναός είναι ελληνόρυθμος και δεν έχει γλυπτό διάκοσμο. Το κωδωνοστάσιο είναι σε σχήμα πύργου και βρίσκεται στο κεντρικό τμήμα της πρόσοψης του ναού.
Ναός Αγίου Αθανασίου Παραλίμνης
Μοναδικό αρχαιολογικό τεκμήριο παλαιότητας της θέσης είναι ο συγκεκριμένος ναός στο κοιμητήριο του οικισμού της Παραλίμνης Γιαννιτσών. Στον περίβολο της εκκλησίας έχουν βρεθεί πολλοί πέτρινοι μονολιθικοί σταυροί χαρακτηριστική του 17ου αιώνα. Ο ναός σύμφωνα με την επιγραφή στην είσοδό του, χτίστηκε στα 1775 και ανήκει στα παλαιότερα μεταβυζαντινά μνημεία της περιοχής. Σώζεται στο σύνολό του, με όλο τον αρχικό ξυλόγλυπτο διάκοσμό του στην οροφή, στο τέμπλο, τον επισκοπικό θρόνο, τον άμβωνα και τα προσκυνητάρια. Όλα αποτυπώνουν το διακοσμητικό πνεύμα της εποχής και δένουν αρμονικά. Ο επισκέπτης απολαμβάνει τη διάτρητη δαντελωτή τεχνική, βλέποντας ένα πλούσιο ανάγλυφο διάκοσμο.
Σε επόμενη περιγραφή και οι υπόλοιποι σημαντικοί ναοί και εκκλησάκια της περιοχής με ξεχωριστό ενδιαφέρον για τον επισκέπτη.
Κάντε το πρώτο σχόλιο