Ο πόλεμος που έχει ξεσπάσει δίπλα μας, ανάγκασε πολλούς από μας να θυμηθούμε την πανάρχαια ιστορία των Περσών και να ψάξουμε την χώρα, την τόσο διαφορετική, ανάμεσα σε εμίρηδες και βασιλείς.
Το Ιράν βρίσκεται στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, τη Δυτική Ασία, και συνορεύει στα βόρεια με την Κασπία θάλασσα και στα νότια με τον Περσικό κόλπο. Έχει πάνω από 77 εκατομμύρια πληθυσμό.
Η Περσία (όπως είναι το άλλο της όνομα) έχει πάνω από 7 χιλιάδες χρόνια ιστορίας και είναι η γενέτειρα της πρώτης μεγάλης παγκόσμιας αυτοκρατορίας, των Αχαιμενιδών.
Έχει 20 αξιοθέατα παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς που έχουν καταγραφεί από την λίστα της UNESCO, όπως η Περσέπολη (Σιράζ), η πλατεία Νάγκσε Τζαχάν (Ισφαχάν), Μπισοτούν (Κερανσάχ) και ένα αξιοθέατο παγκόσμιας φυσικής κληρονομιάς που είναι η έρημος Λουτ. Η Τεχεράνη είναι γεμάτη ιστορικά κτίρια.
Έτσι επικράτησε το καθεστώς Χομεϊνί και το Ιράν πλέον αυτοπροσδιορίζεται ως Ισλαμική δημοκρατία.
Το Γκολεστάν, το Παλάτι της Χλιδής του τελευταίου Σάχη της Περσίας εκτείνεται σε μια επιφάνεια 53.000 τετραγωνικών μέτρων. εκεί εκτίθενται οι εντυπωσιακοί μαρμάρινοι θρόνοι και οι θησαυροί των Κατζάρων.Το εντυπωσιακότερο όλων είναι το παλάτι Γκολεστάν. Από εκεί έφυγε στις 16 Ιανουαρίου του 1979, ο Σάχης, δηλαδή ο βασιλιάς του Ιράν, Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, που εγκατέλειψε τη χώρα για να γλυτώσει από τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Οι Ιρανοί έδιωξαν τον Βασιλιά, δεν άφησαν όμως τα παλάτια να ρημάξουν…..τα μετέτρεψαν σε τουριστική ατραξιόν….όπως το ίδιο συμβαίνει σε χώρες που διώχνουν τα βασιλικά καθεστώτα, αλλά σέβονται την Ιστορία του τόπου.
Η αποκομμένη από την κοινωνία διακυβέρνηση του Σάχη κορυφώθηκε με τη μυθική γιορτή της Περσέπολης, τροφοδότησε την οργή του λαού και οδήγησε στην επανάσταση του 1979.
Η «γιορτή» που έγινε πολιτικό σημείο καμπής
Τον Οκτώβριο του 1971, ο Σαχ θέλησε να αποδείξει στον κόσμο ότι το Ιράν είχε μπει οριστικά στη σύγχρονη εποχή. Επέλεξε να γιορτάσει τα 2.500 χρόνια της περσικής μοναρχίας με μια υπερπαραγωγή στην έρημο της Περσέπολης. Έστησε μια ολόκληρη πόλη από πολυτελείς μεταξωτές σκηνές, κάλεσε βασιλιάδες, προέδρους και ηγέτες απ’ όλο τον κόσμο και μετέτρεψε τον αρχαιολογικό χώρο σε σκηνικό χλιδής.
Το catering ήρθε από το Maxim’s του Παρισιού, σερβιρίστηκαν δεκάδες τόνοι φαγητού, χαβιάρι από την Κασπία και σαμπάνια του 1959. Για την ατμόσφαιρα μεταφέρθηκαν 50.000 ωδικά πτηνά, τα οποία πέθαναν μέσα σε λίγες ημέρες από τη ζέστη της ερήμου!!!Την ώρα που οι υψηλοί προσκεκλημένοι έπιναν και γιόρταζαν ανάμεσα στα ερείπια της αρχαίας Περσίας, χωριά λίγα χιλιόμετρα μακριά δεν είχαν καν πόσιμο νερό. Εκείνη η γιορτή δεν ήταν απλώς επίδειξη δύναμης. Ήταν η στιγμή που ο Σαχ έδειξε πόσο μακριά βρισκόταν από την πραγματικότητα της χώρας του.
Ο φόβος στους δρόμους και η άνοδος του Χομεϊνί
Το καθεστώς δεν κατέρρευσε απότομα. Διαβρώθηκε αργά, από την καταστολή και την αποξένωση. Οι διαδηλώσεις πολλαπλασιάζονταν και ο αγιατολάχΡουχολάχ Χομεϊνί, εξόριστος τότε στη Γαλλία, κατάφερε να μιλήσει σε εκατομμύρια Ιρανούς με έναν απλό τρόπο: κασέτες που περνούσαν από χέρι σε χέρι. Το μήνυμά του ήταν σαφές και φορτισμένο: ο Σαχ είχε απομακρυνθεί από τον λαό και είχε παραδώσει τη χώρα στη Δύση.
Το σημείο καμπής ήρθε τον Αύγουστο του 1978 με τη φωτιά στο CinemaRex στην Αμπαντάν, όπου περίπου 400 άνθρωποι κάηκαν ζωντανοί μέσα σε αίθουσα κινηματογράφου. Η αντιπολίτευση κατηγόρησε τη SAVAK, το καθεστώς τους θρησκευτικούς εξτρεμιστές. Ποιος έφταιγε δεν είχε πια σημασία. Στην κοινωνία είχε ήδη παγιωθεί η πεποίθηση ότι το καθεστώς ήταν εχθρικό προς τον ίδιο τον λαό.
H «Μαύρη Παρασκευή» και το τέλος της μοναρχίας
Στις 8 Σεπτεμβρίου 1978, γνωστή ως «Μαύρη Παρασκευή», χιλιάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Ζαλέχ της Τεχεράνης. Ο στρατός άνοιξε πυρ. Ο αριθμός των νεκρών δεν ανακοινώθηκε ποτέ επίσημα, αλλά η εικόνα της αιματοχυσίας σφράγισε την τελική ρήξη ανάμεσα στον Σαχ και τον λαό του.
Ο μονάρχης, ήδη άρρωστος με καρκίνο, έβλεπε την εξουσία να διαλύεται. Οι στρατηγοί άρχισαν να τον εγκαταλείπουν, οι Αμερικανοί δίσταζαν αν έπρεπε να τον στηρίξουν ή να τον αφήσουν να πέσει. Στις 16 Ιανουαρίου 1979, επιβιβάστηκε στο αεροπλάνο της εξορίας κρατώντας μαζί του ένα μικρό δοχείο με χώμα από το Ιράν. Δεν επέστρεψε ποτέ. Πέθανε έναν χρόνο αργότερα, το 1980.
Με την επιστροφή του Χομεϊνί στην Τεχεράνη την 1η Φεβρουαρίου 1979, δεν κατέρρευσε μόνο μια δυναστεία. Κατέρρευσε και το μοντέλο με το οποίο η Δύση κατανοούσε τη Μέση Ανατολή. Μια θρησκευτική επανάσταση ανέτρεψε μια μοναρχία που είχε τη στήριξη της CIA και των μεγάλων πετρελαϊκών συμφερόντων.
Η πτώση του Σαχ προκάλεσε διεθνή πετρελαϊκή κρίση, αναδιάταξε τις ισορροπίες στον Περσικό Κόλπο και άνοιξε τον δρόμο για την άνοδο του πολιτικού Ισλάμ. Από εκείνη τη στιγμή, το Ιράν και η Σαουδική Αραβία μπήκαν σε μια γεωπολιτική αντιπαλότητα που συνεχίζει να καθορίζει την περιοχή μέχρι σήμερα.
Στην πραγματικότητα, όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή το 2026 δεν είναι παρά η μακρά σκιά εκείνης της εποχής. Ο Σαχ πίστεψε ότι μπορούσε να αγοράσει το μέλλον με πετροδολάρια, σαμπάνια και διαμάντια. Όμως η ιστορία δεν γράφεται στα παλάτια ούτε στις δεξιώσεις της ελίτ. Γράφεται στους δρόμους, εκεί όπου οι κοινωνίες αποφασίζουν πότε ένα καθεστώς έχει πάψει να καταλαβαίνει τη γλώσσα του ίδιου του λαού του.
Σήμερα ένας πόλεμος με στόχο τον έλεγχο του πετρελαίου και την καταστραμμένηοικονομία της Αμερικής, ανάβει νέες φωτιές στην ήδη πολύπαθη περιοχή. Ανάμεσα στα πλήγματα κατά του Ιράν…το Ισραήλ συνεχίζει να επιτίθεται σε Λίβανο και Παλαιστίνη, είτε με χερσαίες δυνάμεις, είτε με επιθέσεις εποίκων που δολοφονούν αμάχους. Ο Τράμπ από την άλλη απειλεί και μετά αλλάζει θέση κάνοντας στροφή 180 μοιρών.
Μέσα σε μόλις 48 ώρες, ο Αμερικανός πρόεδρος πέρασε από την απειλή για «ισοπέδωση» των ενεργειακών υποδομών του Ιράν σε μια αιφνιδιαστική στροφή προς τη διπλωματία.Πίσω από την αλλαγή στάσης δεν βρίσκονται δημόσιες ανακοινώσεις, αλλά ένα πυκνό δίκτυο μυστικών επαφών, με τη μεσολάβηση χωρών της Μέσης Ανατολής, σύμφωνα με ρεπορτάζ της WallStreet Journal.
Την περασμένη Πέμπτη οι υπουργοί Εξωτερικών της Αιγύπτου, της Τουρκίας, της Σαουδικής Αραβίας και του Πακιστάν συναντήθηκαν στο Ριάντ αναζητώντας μια διπλωματική «έξοδο» από τον πόλεμο. Το βασικό εμπόδιο ήταν σαφές: δεν υπάρχει ξεκάθαρος συνομιλητής από την πλευρά της Τεχεράνης. Η δολοφονία του επικεφαλής εθνικής ασφάλειας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, από το Ισραήλ λίγες ημέρες νωρίτερα, έχει δημιουργήσει κενό ισχύος και αβεβαιότητα για το ποιος μπορεί να διαπραγματευτεί.
Σε αυτό το περιβάλλον, αιγυπτιακές μυστικές υπηρεσίες ανοίγουν δίαυλο επικοινωνίας με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) – το ισχυρότερο κέντρο εξουσίας στο Ιράν.
Ένα εύθραυστο παράθυρο
Παρά τις διεργασίες, η εικόνα παραμένει θολή. Η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται επιφυλακτική έως αρνητική, με κορυφαίους αξιωματούχους να κατηγορούν την Ουάσιγκτον ότι χρησιμοποιεί τις «διαρροές» για να επηρεάσει τις αγορές και να κερδίσει χρόνο.Την ίδια ώρα, η Ουάσιγκτον ετοιμάζεται για κάθε ενδεχόμενο, διατηρώντας στρατιωτική παρουσία στην περιοχή και ενισχύοντας τις δυνάμεις της.
Κάντε το πρώτο σχόλιο