Η Εκκλησία της Ελλάδος, όπως και κάθε τοπική Εκκλησία, στηρίζεται στην εγγύτητα του ποιμένα προς το ποίμνιό του.
Η παρουσία του Επισκόπου στην επαρχία του δεν είναι απλώς λειτουργική ή τελετουργική· είναι πρωτίστως πνευματική και ποιμαντική. Όμως, το τελευταίο διάστημα, παρατηρείται ένα φαινόμενο που προκαλεί εύλογους προβληματισμούς και ερωτήματα: η συστηματική απουσία ορισμένων Ιεραρχών από τις Μητροπόλεις τους, καθώς επιδίδονται σε ένα είδος «καλλυμαύχι travel» –όπως εύστοχα χαρακτηρίζεται από πιστούς και κληρικούς.
Γράφει ο Σωτήρης Τζούμας, επικοινωνιολόγος, εκκλησιαστικός αναλυτής
Η απουσία που γίνεται αισθητή
Πόσοι Ιεράρχες παραμένουν πραγματικά στην επαρχία τους; Είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς: έχουν καταλύματα σε άλλες πόλεις, μακριά από τις έδρες των Μητροπόλεών τους; Αν ναι, τι και που εξυπηρετεί αυτό; Είναι φυσιολογικό ένας Μητροπολίτης να απουσιάζει συνεχώς από την Μητρόπολή του, όταν έχει λάβει το βάρος της πνευματικής ευθύνης ενός συγκεκριμένου τόπου και λαού;
Ένα τέτοιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Μητροπολίτης Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς Ιουστίνος. Νέος Ιεράρχης της Εκκλησίας μας, πολλά υποσχόμενος, ο οποίος εξελέγη ενώ ήταν στέλεχος της ακριτικής Μητροπόλεως Φλωρίνης. Αλλά προφανώς η εκλογή του του κάθισε βαρυστόμαχη δεδομένου ότι άλλαξε πολύ. Δεν έχει καμία σχέση με τον συνετό και πράο και ολιγόλογο Αρχιμανδρίτη που ξέραμε. Η προαγωγή του τον άλλαξε. Μολονότι εξελέγη σε μία μικρή και αστική Μητρόπολη, με περιορισμένο αριθμό ενοριών και χωρίς μοναστήρια –παράγοντες που θα μπορούσαν να επιτρέψουν έναν ακόμα πιο άμεσο και τακτικό ποιμαντικό έλεγχο και παρουσία- εντούτοις βρίσκεται συνεχώς σε κίνηση. Το ερώτημα είναι ποιος πληρώνει τα έξοδα των μετακινήσεων του; Η Μητρόπολή του; Και αν ναι, γιατί να επιβαρύνεται η Μητρόπολη τα σούρταφέρτα του Μητροπολίτη; Ας τα πληρώνει ο ίδιος από την τσέπη του! Σύμφωνα με μαρτυρίες ενοριτών, αλλά και κληρικών της Μητροπόλεως, φαίνεται να απουσιάζει διαρκώς.
Δεν είναι σπάνιο, όπως μας μεταφέρεται, οι κληρικοί να ζητούν ακρόαση ή μια συνάντηση για ένα υπηρεσιακό θέμα και να λαμβάνουν απαντήσεις από τα γραφεία ότι «ο Σεβασμιότατος απουσιάζει». Και δεν λέμε για τώρα τον Αύγουστο! Αλλά για όλο το χρόνο!
Και δεν είναι ο μόνος. Κάποιος άλλος που ποιμαίνει ιστορική Μητρόπολη της Πελοποννήσου, έδωσε γη και ύδωρ για να εκλεγεί και εκείνος παρεπιδημεί στο κλεινόν άστυ. Και μάλιστα επιδιώκει και μετάθεση σε μεγαλύτερη Μητρόπολη. Με τι εχέγγυα θα τον ξανα-ψηφίσουν οι Αρχιερείς; Για να εγκαταλείπει και την μεγαλύτερη Μητρόπολη; Ή η μικρή Μητρόπολη δεν τον χωρεί και θέλει μεγαλύτερη, ως κάτι ανάλογο των προσόντων του; Και έτερος Μητροπολίτης που έχει μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του δεν φαίνεται να τον αναπαύει η Μητρόπολη στην οποία εξελέγη. Δεν δικαιολογούνται αλλιώς οι συχνές απουσίες του. Όχι, δεν επιδιώκει αυτός κάποια μετάθεση. Τουλάχιστον δεν έχει ακουστεί κάτι τέτοιο. Απλά δεν του αρέσει να μένει και πολύ στην επαρχία του.
Τέλος Ιεράρχης του λεκανοπεδίου απουσιάζει συνεχώς σε ταξίδια στο εξωτερικό ( σε συνέδρια λένε στην Μητρόπολη) ή στη Θεσσαλονίκη. Πέρυσι για παράδειγμα την περίοδο των Ιερών Παρακλήσεων του δεκαπενταύγουστου είναι ζήτημα αν τέλεσε δύο ή τρεις παρακλήσεις σε ναούς της Μητροπόλεως του. Απουσίαζε. Είναι προφανώς και αυτό ένα είδος ποιμαντικής.
Ας μελετήσουν, ωστόσο, όλοι αυτοί λίγο από την εκκλησιαστική ιστορία μας και ας διδαχθούν από τα παραδείγματα μεγάλων Αρχιερέων οι οποίοι έλεγαν ότι ο Επίσκοπος κάνει την Μητρόπολη και ο Επίσκοπος την χαντακώνει. Οι περιπτώσεις πολλές και στις μέρες μας περισσότερες.
Ή ας πάρουν παράδειγμα από την συμπεριφορά συνεπισκόπων τους οι οποίοι εξελέγησαν και απολαμβάνουν την Αρχιεροσύνη τους μέσα στο ποίμνιό τους.
Τα παραδείγματα πολλά ωστόσο δεν μπορώ να μην μνημονεύσω την περίπτωση του Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Ιερωνύμου, ο οποίος τα τρία πρώτα χρόνια της εκλογής του δεν ανταποκρίθηκε στις προσκλήσεις που λάμβανε, καθώς και τα παραδείγματα του Λήμνου Ιεροθέου, του Κιλκισίου Βαρθολομαίου, του Λαγκαδά Πλάτωνος κ. ά. οι οποίοι δείχνουν να αναπαύονται και να χαίρονται την Αρχιεροσύνη τους μέσα στο ποίμνιό τους και όχι ταξιδεύοντας εδώ κι εκεί.
Η ευθύνη της εκλογής και της αποστολής
Η εκλογή ενός Ιεράρχη στη θέση του Μητροπολίτη προϋποθέτει αποδοχή ενός συγκεκριμένου έργου: της διακονίας του λαού, σε έναν καθορισμένο γεωγραφικό και πνευματικό χώρο. Αν η διαρκής απουσία σε άλλες Μητροπόλεις ή σε «εκκλησιαστικές φιέστες» ανά την Ελλάδα και το εξωτερικό αποτελεί την προτεραιότητά του , τότε γεννάται ένα θεμελιώδες ερώτημα: γιατί αποδέχθηκε την εκλογή του; Γιατί ανέλαβε ένα έργο που απαιτεί καθημερινή παρουσία, όταν οι ίδιος φαίνεται να επιθυμεί κάτι άλλο;
Η Εκκλησία, ως Σώμα Χριστού, βασίζεται στην αμεσότητα σχέσης ποιμένα και ποιμνίου. Η απουσία αυτή δεν είναι απλώς οργανωτικό ή διοικητικό πρόβλημα. Είναι βαθύτατα ποιμαντικό.
Όταν ο λαός αισθάνεται εγκαταλειμμένος, όταν οι κληρικοί δεν βρίσκουν τον Επίσκοπό τους, όταν η Μητρόπολη λειτουργεί περισσότερο ως “γραφείο διεκπεραίωσης” και όχι ως πνευματικό κέντρο, τότε η φθορά είναι βαθιά.
Επισημάνσεις και Προτάσεις
- Ανάγκη για περιορισμό των μετακινήσεων
Τα ταξίδια των Ιεραρχών θα πρέπει να είναι στοχευμένα και αναγκαία- αιτιολογημένα, όχι διαρκή και χωρίς σαφή σκοπό. Η Εκκλησία έχει ανάγκη από επισκόπους που μένουν, όχι από επισκέπτες.
- Λογοδοσία και διαφάνεια
Ο λαός έχει δικαίωμα να γνωρίζει πόσο παρών είναι ο ποιμένας του. Οι Μητροπόλεις πρέπει να δημοσιοποιούν τις ποιμαντικές δραστηριότητες του Ιεράρχη, για λόγους διαφάνειας αλλά και πνευματικής ενίσχυσης του ποιμνίου.
- Ποιμαντική Ανασυγκρότηση
Ίσως είναι η ώρα η Ιεραρχία να επανεξετάσει το μοντέλο ποιμαντικής παρουσίας των Μητροπολιτών και να δώσει έμφαση στην παραμονή στην επαρχία, στη φυσική εγγύτητα, στη λογική του Επισκόπου ως “πατέρα” και “επιβλέποντος” του λαού του.
Ο λαός μας διψά για αλήθεια, σταθερότητα, παρουσία. Όχι για εικόνες σε δελτία τύπου, ούτε για συχνές παρουσίες σε άλλες επαρχίες. Ο Επίσκοπος είναι πατέρας και φύλακας. Η απουσία του δεν είναι απλώς σωματική –είναι πνευματική εγκατάλειψη. Και αυτό, μακροπρόθεσμα, υπονομεύει την πνευματική συνοχή και αντοχή της Εκκλησίας μας.
Ας μην υποτιμούμε την ανάγκη του ποιμνίου από την παρουσία του ποιμένα. Οι καιροί είναι δύσκολοι, και η Εκκλησία μας πρέπει να σταθεί αντάξια της αποστολής της –με ποιμένες που μένουν και όχι με παράξενους ταξιδιώτες.
Πρώτη δημοσίευση:Εξάψαλμος
Κάντε το πρώτο σχόλιο